Ga naar foto's van Petershof    

Kennismaking met oud-strijder

In het dorp blijkt het station 5 km verderop te liggen. Lopen? Niks daarvan, dan maar met de lokale bus. Mijn aarzelende Russisch helpt me op weg. In de juiste bus beland zie ik dat niemand betaalt, ik dus ook niet. Een treinkaartje moet ik wel kopen: 3 roebel voor 30 km, of wel 6 cent voor een afstand vergelijkbaar met Roermond - Geleen. Eén met de massa bestorm ik de forenzentrein. Temidden van marktkooplui, studenten en marinepersoneel (we zitten aan zee hier) en zittend op een hardhouten bank ben ik binnen 40 minuten weer terug in Leningrad. In de gaarkeuken van het Riga - station eet ik zwartbrood met gehakt, gegarneerd met verlepte sla. Op het theeglas staat statiegeld. Op een afstandje staat een sloeber verlekkerd toe te kijken. Ik haal hem naar binnen en koop een maal voor hem. De bedienende matrones achter hun bijna lege vitrines vinden dit maar niks. Op het perron sla ik een halve liter bier achterover. Een leeftijdgenoot, duidelijk een Rus, spreekt me in het Spaans aan. Victor (zo heet hij) is jarenlang in Cuba gelegerd geweest, van daar dat Spaans. Hij heeft ook in Afghanistan de Moslims bevochten; hij is er heelhuids vanaf gekomen. Momenteel werkt hij als technicus op een scheepswerf. In augustus krijgt zijn vrouw hun derde kind. We communiceren in een mengelmoes van Spaans en Russisch. Hij nodigt me thuis uit, maar daar staat mijn hoofd niet naar, ik verrek van de pijn in mijn rug. Ik neem amicaal afscheid van Victor en begeef me naar de metro.

Aan de voet van de roltrap

Daar is het erg druk. Achter me op de roltrap is een verlopen type met een fles bier op de tree gaan zitten. Pas na 2 minuten zijn we beneden (100 meter diep hier in de moerasbodem!), maar de zuiplap heeft dat niet in de gaten, hij is in slaap gedommeld. Hij blijft onder aan de trap vastzitten en zijn fles valt in scherven. De roltrap draait door en door. De oudere mensen die achter de zatlap staan struikelen over hem en vallen op hem. De roltrap draait nog steeds door. Nog meer mensen struikelen. Ik hoor gekrijs, gekerm en gevloek. Een vrouw valt met haar hand in de glasscherven. Onder aan de trap groeit de berg mensenlijven aan. Toen pas, na 10 seconden, werd de roltrap stilgezet door de diensthebbende juffrouw in haar wachthokje. Uit een verborgen deur snelt een militieman toe. Hoe het verder afgelopen is weet ik niet. Ik loop door, want hierbij wil ik niet betrokken worden.  

 Gesprek over politiek

Van al die dagen dat ik in Rusland ben heb ik vandaag wel het meeste Russisch gesproken. Enkele keren heb ik de weg moeten vragen. Ook bij loketten en in het openbaar vervoer heb ik de nodige kontakten gehad. Het lange gesprek met Victor spande de kroon, ondanks al die Spaanse woordjes er tussendoor. Victor heeft me ook duidelijk kunnen maken hoe hij over de huidige sociale en politieke situatie in zijn land denkt. Dat is niet erg optimistisch. De partij had hem altijd netjes behandeld, beweerde hij, en wat die omwenteling het vorig jaar betreft...., hij schudt met zijn hoofd. "Kijk eens om je heen hoe de mensen hier leven! Wat een rotzooi.... Dat wordt anarchie!" Ik kan hem geen ongelijk geven. Het volk heeft geen vertrouwde richtpunten meer, economisch, sociaal noch politiek. En als Jeltsin binnenkort (en dat is heel gauw) geen brood op de plank brengt, dan kan ook hij dag met het handje zeggen. Wat daarna komt? Laten we er het beste van hopen en niet het ergste vrezen.  

 

Weer een mens gelukkig

Onderweg terug naar het hotel zie ik een moeder informeren naar de prijs van een ijsje. Als ze de prijs hoort, 10 roebel, schrikt ze en trekt ze haar tegenstribbelend dochtertje mee, weg van die vermaledijde speculant met zijn woekerprijzen. Ik heb zelf net een ijsje gekocht en snel achter hun aan. Als ik het meisje mijn ijsje aanbied weigert de moeder zogenaamd beledigd, maar de ogen van het meisje spreken boekdelen. Ik hoef dus niet lang aan te dringen en opnieuw heb ik een mens even gelukkig gemaakt.  

Op ziekenbezoek

Op mijn kamer ga ik onmiddellijk op bed liggen. Ik heb zelfs geen fut meer om een verkwikkend ligbad te nemen. Ik moet mezelf dwingen om mijn nieuw verworven blaren te verzorgen, dat is elke avond "vaste prik" geworden. Even tevoren ben ik nog bij de zieke Jan geweest. Witjes ligt hij tussen de lakens. Hij is nog een beetje in de war door de koortswerende medicijnen die hij heeft geslikt. Hij denkt dat het 's morgens is; hij is gedesoriënteerd geraakt doordat het buiten zo lang licht is. Hij vertrouwt me toe dat dit echt zijn laatste reis alleen is; hij vindt dat zijn lichamelijke gesteldheid hem daartoe niet langer in staat stelt. Als we wederzijdse ervaringen over de Verenigde Staten uitwisselen (de musea in Washington vinden we allebei groots) kikkert hij zichtbaar op. Amerika, dat was pas een land! Hij is er alleen aan de oostkust geweest. Een reisje langs de westkust ziet hij zonder meer zitten: als dat (nog) eens zou kunnen!