VRIJDAG, 22 0KT0BER 1993 Excursie buiten de stad Als we willen gaan ontbijten mogen we de ontbijtkamer nog niet binnen. We moeten buiten als schoolkinderen wachten. Jos baalt hiervan en ontbijt daarom maar niet. Veel honger zal hij wel niet gehad hebben. Over de 10 km lange Moskofski Boulevard rijden we naar het stadje Poesjkin, een 30 km buiten de stad. We passeren verscheidene monumenten en een triomfboog. Voor het vliegveld Poelkova slaan we linksaf, komen voorbij de demarcatielijn tot waar de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog konden doordringen  (Leningrad werd 900 dagen lang belegerd, er kwamen 800.000 mensen om, vooral door honger en kou).

Het Catherina - paleis

Poesjkin heette vroeger Tsarskoje Selo en ligt op een strategische 60 meter hoogte. We bezoeken er het magistrale Catharina-paleis, met een omtrek van ruim 900 meter. Als we uit de bus stappen worden we begroet door een blaaskapel die het Wilhelmus ter ere van ons speelt. We vinden dat erg aardig. Het aantal stalletjes en souvenirverkopers valt mee. Lena laat ons het paleis zien, enkele tientallen kamers. Vooral de grote spiegelzaal en de banketkamers springen door hun overdaad uit de toon. Jos is hier al eens eerder geweest en verlaat halverwege de rondleiding om zich in de Engelse landschapstuin te verpozen. In een mengelmoes van Russisch en Engels heeft hij een lang gesprek met een jonge bontmutsverkoper. Die wil alles over de Walletjes in Amsterdam weten. In Petersburg zijn ook prostituees, zegt hij, die kun je opbellen. Ik leg hem het woord "call girl" uit, dat hij een aantal malen met verzaligde blik in zijn ogen herhaalt.

Uitstekend gerestaureerd

Het is weer eens schitterend weer, weliswaar koel maar met een vriendelijk schijnend zonnetje waarin de grootse prestatie van bouwmeester Rastrelli goed tot zijn recht komt. En dan te bedenken dat 50 jaar geleden toen de Duitsers hier moesten terugtrekken alles in puin lag. Complimenten voor de restaurateurs, die naast vakmanschap toch ook veel doorzettingsvermogen gehad moeten hebben. Om één uur vertrekken we, natuurlijk weer later dan afgesproken was. We lunchen in het hotel, echte borsjt - soep; we likken onze vingers erbij af. Daarna gaat ieder zijnsweegs want het programma biedt ruimte voor een vrije middag.

Zwerftocht door centrum

We trekken te voet de stad in. Allereerst bezoeken we de Drievuldigheidskerk met een helblauwe koepel in de buurt van ons hotel. Van binnen is ze witgepleisterd; het bedehuis heeft jarenlang als opslagplaats gediend, maar wordt nu weer in ere hersteld, stapje voor stapje. De gelovigen moeten het hier zelf doen. Baboesjka's brengen potplanten en zetten die onder onhandig geschilderde iconen van hun favoriete heiligen. We zijn bepaald niet kerks, maar dit ontroert ons toch wel enigszins. We geven een donatie en verlaten de bouwval.

Bruidspaar op loper

Na enkele stops met de metro stappen we uit. Alweer een chique kerk. Wij naar binnen, het ruikt er nog steeds naar teer. We zijn er net getuige van een huwelijksplechtigheid. Als het bruidspaar over een loper naar voren schrijdt, wordt die symbolisch achter hen direct opgerold: dus denk eraan, jullie kunnen niet meer terug. Deze kerk is in een veel verder gevorderd stadium van herstel; er blinkt al heel wat goud en de aankleding is bijna compleet. Buiten koopt Jos bij een baboesjka voor een bespottelijke prijs een pakje paparossi - sigaretten. In een keldereethuis drinken we koffie. Het is net sluitingstijdmaar de tonronde matrones die er bedienen knijpen voor ons een oogje dicht. De koffie kost er een dubbeltje.

Harmonieuze Rossi - straat

Via de Lomonossofbrug, bestaande uit 4 stompe , korte torens met kettingen, bereiken we de architectonisch zeer harmonieuze Rossi - straat. De onderlinge verhoudingen tussen breedte en lengte van de straat met de hoogte en lengte van de classicistische gebouwen schijnt perfect te zijn. De straat komt uit bij het Poesjkintheater. Ernaast ligt een majestueus, maar zwaar vervallen negentiende-eeuws pand dat ze aan het opknappen zijn. Voor het theater zitten mannen op banken te schaken en te tric­trac'cen. Tussen hun in torent het standbeeld van Catharina de Grote.

Verkeersader: Nevski Prospekt

We lopen de Nevski Prospekt op. Hier en daar staat iemand zijn kunsten te vertonen, bekijks hebben ze allemaal. Als we een van zo’n groepje omstanders binnendringen blijkt dat die louter mannelijke belangstelling uitgaat naar een obscure verkoper van westerse blaadjes van harde porno. Een tijdje dwalen we door het warenhuis Gostinitsa Dvor op zoek naar een winterpet voor Clim, maar het is vergeefse moeite. Het aanbod is er redelijk, maar kwalitatief en modieus gezien is het van minder allooi. Even verderop is de Anitsjkovbrug met de paardentemmers.

De Kazan - kathedraal We bezoeken de Kazan - kathedraal met immense zuilengalerijen ervoor. Het is nu Museum voor Atheïsme (hoe lang nog?). Via de catacomben komen we binnen. Het had een kopie van de Sint Pieter moeten worden, maar dat is er niet van gekomen. Toch blijft ze indrukwekkend. Clim wordt er betrapt op ongeoorloofd fotograferen en laat onderdanig een standje van een toezichthoudende mevrouw over zich heen gaan. Bij de expositie is van atheïsme of andere religies niets te bespeuren. Wel eretekens, vlaggen en ander spul uit de oorlogen tegen de Napoleontische legers. Generaal Kutuzov wordt hier bewierookt. Verder alleen maar aandacht voor de Russisch - orthodoxe kerk.

Het Paleisplein We verlaten de Nevski Prospekt en belanden op het Paleisplein met de indrukwekkende Alexanderzuil. Bij het wisselen van een rolletje begint Jos zijn fototoestel haperingen te vertonen. De resterende twee dagen moet hij het zonder LED - indicator doen, want ook een nieuw batterijtje blijkt niet te werken. We steken over naar het Winterpaleis, vervolgens naar de Amiraliteit van waaruit we in snelle mars het Dekabristen­plein met het ruiterstandbeeld van Peter de Grote bereiken. We hebben nog een half uur tijd om de Isaacs - kathedraal te bezoeken, maar ons wordt de toegang geweigerd, het zou al te laat zijn. We lopen echter door de uitgang naar binnen. Daar wil de oppassende baboesjka ons niet binnenlaten, maar een briefje van 1.000 roebel brengt haar op andere gedachten. Zij blij, wij blij.

Schitterende Isaaks - kathedraal

Het kerkelijke interieur is schitterend en waarlijk overdadig. Hier zijn zoveel verschillende kostbare steensoorten gebruikt dat men de kerk ook wel eens schertsend het "Museum van de Geologie" noemt. Interessant ook is de schets van het bouwproces op panelen. We zijn diep onder de indruk van vooral de zuilen en de bronzen deuren met bas-reliëfs. Nu wordt Jos betrapt op illegaal fotograferen, maar hij houdt zich van den domme en komt er met een waarschuwing vanaf. (Kirstin was de volgende dag minder gelukkig; zij moest de kerk terstond verlaten of alsnog $ 10 betalen. Ze verkoos het eerste.) Het is langzamerhand tijd om te eten. In een gelegenheid die zich bistro noemt vinden we iets van onze gading. Het probleem echter is geld; dollars zat, maar we hebben nog maar een paar duizend roebel. Na enig "passen en meten" lukt het ons net om de roebels op te krijgen aan zalmbroodjes, paling in zure room en aspic, pilav met vlees en 2 grote roemers rode wijn. Clim regelt met veel non-verbale aplomb dat de pilav wordt opgewarmd. Zo waar, het bedienend personeel begint zelfs te glimlachen. In India en China heeft Clim genoeg kunnen oefenen in non - verbale communicatie.

Valuta - perikelen

Het wordt zo zoetjes aan tijd om naar het hotel te gaan. We zoeken een metrostation, dat blijkt echter net gesloten. Er staan veel Russen te wachten, dus dat doen wij ook maar. En jawel, 5 minuten later gaan de hekken open en nog eens 30 minuten later staan we voor ons hotel. Clim gaat wodka kopen bij een kiosk. Daar krijgt hij het met de verkoper aan de stok omdat die geen gebruikte dollars accepteert. Clim boos. Jos probeert zijn dollars te slijten in de hoofdlobby van het hotel. De bank is er echter dicht, dus dan maar zwart wisselen bij obers of liftbedienden. Die bieden slechts een belachelijk lage wisselkoers. Nu Jos boos.

Uitvoering van volkskunst

We hebben veel gelopen vandaag. Het is acht uur. De rest van de avond brengen we door in het hotel: douchen, televisie kijken en lezen, een uurtje een paar schuimende pilsjes pakken in de Bavaria Bar (tegen een schappelijk prijs van DM 2.10 en niet DM 5.50 zoals in Moskou). Om 11 uur komt Wiet binnen. Hij is met de groep naar een voorstelling van volkskunst (dans en muziek) geweest en toont zich uiterst tevreden. Ook brengt hij de stropdas terug die hij ten behoeve van het Bolsjoi Theater van Jos heeft geleend. Hij gaat nog wat drinken in de Bavaria Bar, samen met de anderen. Morgen wacht ons een zware museumdag: de wereldberoemde Hermitage staat namelijk op het programma.