Probolinggo

CITAAT

Je loopt er als een rijke patser rond tussen bedelaars die schier van honger sterven en moet je ziel pantseren tegen hun ellende, op straffe van anders geen plezier hebben.

W. F. Hermans. Ned. schrijver

DAG 8

Korte treinreis

We staan tamelijk vroeg op, al om 07.00 uur. Om half negen zijn we op het station. We kopen 3e klas kaartjes ("kartjis") naar het plaatsje Probolinggo. Gelukkig ondervinden we geen enkel probleem met het vinden van een vrije plaats. De trein vertrekt zonder noemenswaardige vertraging. Langs de spoorlijn liggen uitgestrekte sloppenwijken waar een troosteloze armoede heerst. Tijdens de rit staan de deuren van de toch nog snelle trein wagenwijd open. De buitenwijken van Surabaya gaan vloeiend over in vredige kampongs tussen de groene rijstakkers en wuivende klapperbomen. We kunnen ongestoorde blikken werpen op een landschap waar de boeren aan het werk zijn met de oogst, het planten, het wieden en zo voorts.

Hier laten we weer eens een andere Nederlandse reiziger, de schrijver Hans Vervoort, aan het woord:

Het lijkt onwaarschijnlijk, maar derdeklastreinen kunnen hier nog trager zijn dan bussen. Dat is echter niet het belangrijkste verschil. Waarin ze zich voornamelijk onderscheiden is de ongelimiteerde kennismaking met niet-passagiers die ze bieden. Op elk station (en dat zijn er altijd meer dan een gezonde haast verdragen kan) worden de al overvolle treinstellen bestormd door bedelaars en kleine handelaren; krankzinnige invasies die men zo letterlijk over zich heen laat gaan dat mijn claustrofobische aanleg zich meestal wonderwel vergat te manifesteren. In een kakofonie van verkoopkreten braken onvermoeibare legers mannen, vrouwen en, vooral, kinderen door de passagiersmassa~s heen, een onuitputtelijk assortiment artikelen ophoudend: tahu, tempeh, kokoskoeken, batik, zelfgevulde flesjes limonade, sinaasappels, ijs, in pisangblad verpakte maaltijden, sigaretten, ananas, uit kokosnoot gesneden herten, snoep, cassettes, schelpenschilderijen en ga zo maar door. Een pasar malam die net zo lang duurt als de trein blijft staan - en meestal nog iets langer - en een leegte achterlaat die je even als bewegingsruimte kunt ervaren. Maar net als dat effect is doorgewerkt, begint de machinist alweer te remmen voor het volgende station, en een volgende bestorming.

Goed hotel, prima gids

Om halftwaalf komen we in Probolinggo aan. Het plaatsje (toch zo'n 100.000 inwoners!) is aan de kust gelegen. We nemen een goed Engels sprekende jongeman in de arm die ons naar hotel Ratna verwijst. Wij zitten in de becak, Sentot (zo heet de hulpvaardige knaap) rijdt er op zijn bromfiets naast. Hij blijft de namen en voornamen van alle regeringsleiders en koningen in de wereld te kennen. Hij blijkt zo clever en goed op de hoogte van de plaatselijke situatie dat we besluiten hem als persoonlijke gids en vraagbaak "aan te stellen". Het hotel oogt feeëriek, heeft een goede middenklasse standaard en hanteert absolute afbraakprijzen. Sentot, in gezelschap van een minder spraakzame vriend, regelt praktisch alles. Samen met Jos gaat hij naar het busstation om alvast de reis naar Bali voor de volgende dag te regelen. Daarna gaat hij weer zijn eigen gang, hij belooft 's avonds terug te komen met nieuws over een uitstapje naar de vulkaankrater van de berg Bromo.

Lekker onbezorgd relaxen

Wij doen vervolgens een dutje, waarna we thee drinken aan ons leuke zitje op de galerij. Op het binnenplein pronkt een eeuwenoude waringinboom, tussen de enorme wortels heeft men vijvertjes aangelegd. Ook het volledig ontbreken van lastige muggen is voor ons een aangename gewaarwording. Bij de smaakvolle inrichting horen ook gekooide exotische vogels met kleurige verenpracht. Er zijn zelfs wandschilderingen! Om halfvier gaan we in het naburige "rumah makan" (eethuis) heerlijke sateh eten, waarna een wandeling door het drukke centrum volgt. Robbert wekt ook hier indruk met zijn opmerkelijke gestalte en menige jonge meid tracht openlijk met hem te flirten. We bezichtigen de pasar, maar kopen niks. Wel staan we een tijdje te kijken naar een soort waarzegster die fanatiek met een zwaard staat te zwaaien. Als zij ons in de gaten krijgt en ons bij haar show wil betrekken, kiezen we zo onopvallend als mogelijk in dit land het hazenpad. Tegen zonsondergang zijn we terug in het hotel. Om zeven uur arriveert Sentot. Hij vertelt ons zijn levensgeschiedenis:

Zijn vader is politieagent met een karig loon, hij heeft twee vrouwen en 10 kinderen, waarvan Sentot een van de jongste is. De jongste vrouw wordt voorgetrokken; rest van gezin krijgt geen poen. Sentot voltooide een opleiding toerisme in Surabaya (een soort Meao), vandaar zijn goede Engels. Regelmatig begeleidt hij toeristen naar de Bromo of andere bezienwaardigheden. Hij heeft een tweelingbroer die in Surabaya als meubelmaker werkt; ze zijn 20 jaar oud.

Chinezen niet zo populair

Bij de receptie huren we een privébusje (Japanse Colt met slechts 2 super-de-luxe pluche slaapzetels, airconditioning en Chinese chauffeur) voor de somma van fl 40. Om één uur 's nachts zullen we richting Bromo vertrekken. We eten copieus in het tuinrestaurant dat vol met Chinese families zit. De Chinezen in deze streken zitten er allemaal warmpjes bij, hetgeen nogal eens wrevel wekt bij de lokale Javaanse bevolking. Ze werken vrijwel zonder uitzondering in de handel of de industrie. In het verleden heeft hun rijkdom wel eens zo veel jaloezie opgeroepen, dat de inlanders in amok geraakten en hele Chinese wijken over de kling (klewang) joegen. Sentot moet evenmin veel van Chinezen hebben.

Moslim - festiviteiten

Binnen worden voorbereidingen getroffen voor een bruiloft. We staan aan de vooravond van een islamitisch feest, het zgn. Slachtfeest. Een kilometerslange lichtprocessie trekt aan ons voorbij, voornamelijk bestaande uit gedisciplineerde klassen schoolkinderen die klagelijk zingen en bidden. De stoet wordt vooraf gegaan door een becak met een luidspreker. Het is een leven als een oordeel; de gehele avond horen we het gekrijs en gezang van de feestgangers, Allah aanroepend en Mohamed zijn profeet prijzend. Ondertussen drinken we lauw bier.

Wierook tegen agressieve muggen

Aan de poort worden we staande gehouden door 2 bedelende vrouwen; we geven hun een sigaret, die in dank wordt aangenomen. Om tien uur zitten we met een fles water voor onze kamer. We komen er dan ook achter dat het branden van wierook een probaat midden is om muggen te verjagen, Robbert besluit nog een oogje dicht te gaan doen, terwijl Jos koffie van het huis drinkt en aantekeningen voor dit reisverslag bijhoudt. Robbert kan nog steeds niet poepen.... (Weet u nog dat hij in Jakarta zes immodium - tabletten uit voorzorg heeft genomen....?)