|
|
LUXOR
DAG 5VALLEI DER KONINGEN - TEMPEL VAN HATSEPUT - KOLOSSOS VAN MEMNONMEER INFO LUXOR / INFO VALLEI DER KONINGEN
Die van Toet Ank Amon is dicht. Geen nood, in het Egyptisch Museum in Cairo hebben we al genoeg van zijn schatkamer kunnen zien. Mooie reliëfs en muurschilderingen. De nabij gelegen tempel van Hatseput is in een helling ingekerfd, spectaculair. We blijven er niet lang.
|
Door het arme NijldalZeven uur vertrekken, ditmaal gaat het goed. Langs de Nijl en diverse zijkanalen. Stoffige dorpjes met lemen huisjes. Bittere armoede, dat zie je aan de vuile , gerafelde diellaba's (bournoezen) en smerige doeken die de meeste Egyptenaren om hun hoofd hebben gewikkeld. Het land is tot 4 á 5 km van de Nijl weliswaar super vruchtbaar, maar met de opbrengst moet men écht te veel monden voeden. Adel, de Nubische gids waarmee ik erg goed kon opschieten, is in Luxor vervangen door ene Mustafa. Ook hij spreekt goed Nederlands, als student archeologie geleerd in een kebabzaak in Leiden. Een reisgenoot uit Leiden herkent hem zelfs, dikke pret! Onderweg stoppen we drie keer voor tempelbezichtigingen. Tot nu toe bevallen al die tempels me wel, ze zijn redelijk intact en de reliëfs zijn goed zichtbaar. Meestal liggen ze een stuk lager dan de omliggende omgeving, een gevolg van Nijlslib van 3.000 jaar oud! 1. Esna. Grieks-Romeinse tempel van de Ptolemeeën-dynastie (van veldheer van Alexander de Grote tot Cleopatra, daarna Romeinse overheersing Egypte). Lag onder een laag van 15 m slib (klei / modder), bevindt zich nu in een uitgegraven kuil. Toeristisch circus eromheen.
|
|
2. Edfu. Veel groter complex, ook uitgegraven. Horustempel met duidelijke reliëfs en inscripties. Lemen huizen balanceren op de rand van de uitgraving. De tempel bijna helemaal compleet, zelfs de ornamenten zijn nog goed zichtbaar, bijna in perfecte staat!
3. Kom Ombo. Valt ietwat tegen na de eerste
tempel in Esna. Deze Sobektempel, gewijd aan de Nijlkrokodil, heeft nog enkele
gemummificeerde exemplaren van deze dieren bewaard. Langs de oever gelegen. Goede, didactisch prima
uitleg van plaatselijke gids, kort en krachtig. Andere gidsen weiden uit in
ellenlange verhalen over intriges, faraonische familieverhoudingen en
hiërogliefenexegese, wat mij al gauw verveelt. Nee, deze doet het
uitstekend.
|
Tempel van Horus (Edfu, Egypte) Waar een van de populairste Egyptische goden in pracht en praal werd geëerd Toen de god Horus, de 'Heer van de Hemel', een van de belangrijkste goden van het oude Egypte werd, werd sindsdien elke farao met hem geïdentificeerd als 'De Levende Horus', verdediger van de juiste orde op aarde. Er zijn verschillende overleveringen, maar Horus werd over het algemeen vereerd als de zoon van de goden Isis en Osiris. Hij wordt vaak afgebeeld als een man of dier met een valkenkop, of gewoon als een valk. Een enorm granieten beeld in de voornaamste binnenhof van de tempel toont Horus als een majestueuze valk die de Egyptische kroon draagt. De Tempel van Horus is wel het volmaaktst bewaard gebleven monument van de oudheid genoemd en bevat inscripties met een schat aan informatie over rituelen, feesten, priesterdom en oud-Egyptische mythologie. De huidige tempel, in de plaats gekomen voor een eerdere, is gebouwd door opeenvolgende Ptolemaeische heersers; de Griekse Ptolemaeers namen de goden en religie van Egypte over om hun koninklijke macht te vergroten. Ptolemaeus III begon in 237 v.Chr. met de bouw, en 180 jaar later voltooide Ptolemaeus XII de tempel. Op de toegangspoort staan afbeeldingen van Horus, andere goden en een farao die zijn vijanden vernietigt; boven de poort wordt de zonneschijf geflankeerd door slangen. Het binnenste sanctuarium bevat een schrijn waarin een gouden beeld van Horus was verborgen. De tempel had een uitgebreide bibliotheek en een parfumlaboratorium met op de muren inscripties van recepten voor parfums en wierook. Eenmaal per jaar werd een beeld van Horus' moeder, de godin Isis, in een verguld vaartuig over de Nijl van haar tempel te Dendera naar Edfu gebracht. Ze voer voorbij juichende menigten op de oevers naar het vrolijke 'Feest van de Schone Hereniging' om de god symbolisch opnieuw het leven te schenken. |
De bijna 7000 km lange Nijl staat aan de oorsprong van de grootste oase op
aarde. De Egyptenaren zelf plachten te zeggen dat de grote Afrikaanse rivier
het "begin van de wereld" was, met andere woorden de bron van alle leven.
Iets was nog altijd waar is in een gebied waar de woestijn onstuitbaar de
overhand neemt zodra men zich van de rivier verwijdert. Het is dan ook niet
verwonderlijk dat er overal langs zijn loop tot aan de Middellandse Zee
dorpen en steden zijn ontstaan.
Dit geldt ook voor Thebe vlakbij Luxor, de
vroegere hoofdstad van het land gelegen in Opper-Egypte. Van de stad van
toen zijn alleen de tempels en de graven van de farao's overgebleven. Luxor
is tegenwoordig een onbeduidende toeristische stad, alleen interessant
vanwege de archeologische schatten in zijn omgeving. De stad is ontstaan op
beide oevers van de Nijl op een beschermde plek tussen twee heuvelrijen.
Thebe, op de rechteroever, besloeg het grondgebied tussen de huidige steden
Luxor en Karnak. De linkeroever was voorbehouden aan de necropool en aan de
mensen die daar werkzaam waren. Hier, aan de voet van het Gebergte van
Thebe, bevinden zich de graftempels van de farao’s van het Nieuwe Rijk, maar
ook de graven van de koninginnen en leden van de koninklijke familie. Midden
in deze dodenstad ligt een diep dal met tientallen graftombes: het beroemde
Dal der Koningen.
CIJFERS
Bevolking van Luxor: circa 130.000 inwoners
BEZIENSWAARDIGHEDEN
Dal der Koningen: de graven van Thoetmosis, Toetanchamon, Seti I, Ramses VI,
de grafgewelven van Ramses III en Amenophis IL Het Dal der Koninginnen, het
Dal der Edelen. Het dorp en de necropool van de ambachtslieden. De
Memnonkolossen, de tempel van Hatsjepsoet en het Ramesseum. In de omgeving:
de tempel van Karnak, de tempel en het museum van Luxor.
Dodenstad
Het Dal der Koningen, midden in de necropool van Thebe,
wekt al sinds
mensenheugenis interesse en nieuwsgierigheid bij reizigers.
BRONNEN VAN INKOMSTEN
Toerisme. Landbouw: katoen, suikerriet, maïs, tarwe, citrusvruchten,
dadels, druiven, groenten. Buffelteelt. Visserij.
In het 2e millennium v. Chr. werd Thebe de hoofdstad van het verenigde
Egypte. Van toen of aan werd de stad almaar machtiger. Toegewijd aan de
verering van de god Amon bereikte Thebe zijn hoogtepunt ten tijde van het
Nieuwe Rijk onder de farao's van de 18e dynastie. De beroemde Herodotus
beweerde zelfs dat alleen het aantal zandkorreltjes van de woestijn groter
was dan de hoeveelheid rijkdommen die de stad in die lang vervlogen tijd
bezat. De stad wordt in tweeën gedeeld door de Nijl. Het is op de westelijke
oever van de rivier, op een door rotswanden beschermde plek die
waarschijnlijk werd gekozen om plunderingen te voorkomen, dat de Thebers
besloten hun illustere overledenen te begraven. In deze reusachtige
necropool rusten de farao's en hun echtgenotes in twee aparte valleien die
de streek beroemd hebben gemaakt, het Dal der Koningen en het Dal der
Koninginnen. De koninklijke grafgewelven die zijn uitgehouwen in het
Gebergte van Thebe, dat qua profiel op een natuurlijke piramide lijkt, zijn
allemaal op dezelfde manier opgezet: een deur geeft toegang tot een lange,
lichtjes naar beneden aflopende gang die naar een aantal kamers voert, in de
laatste waarvan de sarcofaag staat. Bijzonder zorgvuldig uitgevoerde
bas-reliëfs en diverse inscripties sieren de zaalwanden. Net als de rest van
de necropool waren de graven in het Dal der Koningen al geplunderd toen ze
gevonden werden. Al sinds de tijd van de farao's wekten ze de
nieuwsgierigheid van passanten. De enige uitzondering vormt de tombe van de
jonge Toetanchamon, dat aan het begin van de 20e eeuw werd ontdekt. Zijn
massief gouden sarcofaag geeft ons een idee van de onvoorstelbare rijkdommen
die er in de grafgewelven van de nog veel belangrijkere koningen gelegen
moeten hebben.
KLIMAAT
Woestijnklimaat.
Gemiddelde temperaturen in Luxor: 14,5° C in de koudste maand, 32° C in de
warmste maand. In het voorjaar warme woestijnwinden (chamsin) die
zandstormen veroorzaken.
Luxor ontstond op de rechteroever van de Nijl in Boven - Egypte op de ruïnes
van het oude Thebe. De stad wordt beschut door een dubbele heuvelrij, in het
westen gevormd door de steile uitlopers van de Libische keten en in het
oosten door die van de wat lagers Arabische keten. Van de rijke en machtige
hoofdstad van de Egyptische farao's zijn alleen de archeologische restanten
bewaard gebleven. Die gaven de stoot tot de ontwikkeling van het moderns
Luxor, dat geheel is aangewezen op het internationals toerisme.
Luxor strekt zich uit langs de Nijl, ten zuiden van de Grote Tempel van Amon en de ruïnes van Karnak. De wandelweg langs de Nijl - boulevard, met overheidsgebouwen en talrijke hotels, biedt een opmerkelijke aanblik van de stad. De kleine witgekalkte huizen geven Luxor een war provinciaal aanzien, maar de talrijke winkels en stalletjes onderstrepen het belang van het toerisme. Dat is volledig gericht op de oudheidkundige schatten in de onmiddellijke omgeving.
De Tempel van Luxor, omgeven door twee grote hotels in het stadscentrum, is maar een klein onderdeel van het enorme complex van Karnak, een van Egyptes historische juwelen. Op de tegenovergelegen Nijl - oever ligt de uitgestrekte necropool van Thebe met de Valleien der Koningen en Koninginnen, archeologische bezienswaardigheden van de eerste orde. De wat vergane glorie van het Winter Palace Hotel herinnert aan een periode waarin Luxor favoriet was bij Engelse overwinteraars.
WETENSWAARDIGHEDEN
Stadsbevolking: 150 000 inwoners
Stad in Opper-Egypte, provincie Keneh
Taal: Arabisch
Leven van de oudheid
Terwijl de geest der farao's waart door de dodenstad op de andere Nijloever,
brengt het toerisme Luxor tot Leven.
BRONNEN VAN INKOMSTEN
Toerisme. Landbouw: katoen, suikerriet, mals, tarwe, citrusvruchten, dadels,
druiven, groenten.
buffelteelt. Riviervisserij.
Het aan de god Amon gewijde Thebe werd in het begin van het tweede
millennium v.Chr. de rijke en machtige hoofdstad van het herenigde Egypte,
onder de 18e faraodynastie van het Nieuwe Rijk. Zes eeuwen Lang beheerste
het op de grote handelsroutes gelegen Thebe heel Egypte als staatkundig en
economisch zwaartepunt van het rijk der farao's. Welstand en rijkdom
weerspiegelden zich in majestueuze bouwwerken en tempels van ongekende
pracht. De Nijl doorstroomde het toenmalige Thebe; op de linkeroever
verrezen de necropolen der farao's, hun gemalinnen en edelen en op de
rechteroever huisden de levenden. Deze indeling is ook nu nog duidelijk
herkenbaar. Nadat de farao's zich in de meer strategisch gelegen Nijldelta
hadden gevestigd, kwam Thebe geleidelijk tot verval. Ten tijde van de
Romeinse overheersing was de veelvuldig geplunderde en verwoeste stad niet
meer dan een schaduw van zijn vroegere glorie. Maar de ruïnes van Thebe
trokken van oudsher stromen bezoekers en zo ontstond Luxor, aanvankelijk een
plaats zonder veel betekenis. De stad dankt zijn recente opkomst aan de
stormachtige ontwikkeling van het moderne toerisme. Evenals zijn voorganger
Thebe ontstond Luxor op de oostelijke Nijl - oever en bleef de
tegenovergelegen oever gereserveerd voor de illustere farao - dynastieën van
weleer. Miljoenen toeristen uit alle hemelstreken vergapen zich aan de
stille getuigen van Thebes glorie, zoals de tempels van Luxor en Karnak, en
de Valleien der Koningen en Koninginnen op de westelijke Nijl - oever. Ook
het museum van Luxor is een even interessante als lucratieve trekpleister.
KLIMAAT
Woestijnklimaat.
Gemiddelde temperaturen: 14,5° C in de koudste maand; 32° C in de warmste
maand. Hete wind (chamsin) vanuit de woestijn die zandstormen veroorzaakt (maart-april).
BEZIENSWAARDIGHEDEN
De tempels van Karnak en Luxor. Museum van Luxor. De soeks en de Nijl -
boulevard. Op de linkeroever: de Vallei der Koningen (tomben van Thoetmosis,
Toetanchamon, Seri I, Ramses VI en Amenhotep II) en Vallei der Koninginnen.
Bij Luxor: Abydos (tempels van Seti I en Ramses H) en Dendera (tempel van
Hathor)
's Morgens schijnt vrij te zijn. Daar kom ik toevallig
via Jelle achter. Ik geef de vrijmoedige kamermeisjes (-vrouwen) een dikke
fooi omdat ze niet gesluierd zijn. Ik slenter door het dorp, ook op de markt
met veel groente en plattelandslui. Ik drink thee in een hol vol ongure
waterpijpzuigers en tuig in djellaba's die luidruchtig tric trac en domino
spelen. Hoeven die niet te werken? Ik word er wel netjes en beleefd behandeld, dat
moet ik toegeven. Na een warm diner met een lokale gids de veerboot op naar de
andere oever. Bezoek 
