MEER INFO DE NIJL

DAG 13

ALEXANDRIË - CAIRO - HELIOPOLIS - CAIRO

Per ongeluk in Heliopolis

Half negen vertrek met de Super Jet - bus via de woestijnweg naar Cairo. Snelle rit. Er zit een hostess op de bus, die vergeet me te waarschuwen in Cairo, waardoor ik 10 km te ver meerij en in Heliopolis beland. Nou ja, ben ik ook eens in deze satellietstad met zijn moderne gebouwen geweest. Taxi terug. Ruzie met chauffeur, omdat die me bij aflevering wil afzetten, hij eist 2 maal de prijs die we hebben afgesproken. Hij veinst ineens geen Engels meer te verstaan. Als ik dreig een nabij geposteerde agent in de arm te nemen haalt hij bakzeil. Grijnzend rijdt hij weg. Leuk geprobeerd, andere keer beter kameraad!

Opgedirkte Laila

Ik neem mijn intrek in hetzelfde hotel Ciao. Layla begroet me allerhartelijkst. Vandaag ziet ze er nog opgedirkter uit als eerder die vakantie. Nu ben ik alerter en wijs twee kamers af: één heeft geen leeslamp, de ander geen warm water. Ik ga de stad in en richt me naar de wijk Imbaba: een fundamentalistisch bolwerk, zegt men, maar de mensen behandelen me als westerling uiterst vriendelijk en voorkomend. Daarna begeef ik me naar het Tahri Plein, het drukke verkeersplein bij de Nijl en het eigenlijke geografische centrum van de stad met veel toeristenhotels e.d.

Bij een 70-jarige Armeniër (zijn moeder was een Turkse non!) voor fl 80 souvenirs gekocht met mijn Eurocard. Hij spreekt wel zes talen, waaronder vloeiend, maar heel ouderwets Duits; geleerd op het Goethe - Instituut. Zijn broer is landbouwkundig ingenieur in Utrecht. Aardige ouwe baas, die ik graag iets laat verdienen. Hij woont niet achter zijn toko, maar in een flatje in een voorstad. Al zijn zonen zijn dokter of ingenieur, althans dat beweert hij. Over zijn dochters heeft hij het niet, misschien heeft er geen. Ik vraag maar niet door. Met politiek en religie houdt hij zich niet op." Te gevaarlijk in deze tijden", zegt-ie.

Stempel in paspoort versieren

Het begint zachtjes te regenen, wat uiterst zelden voorkomt in deze door zandstormen geteisterde menselijke mierenhoop. Ik zwerf verder kriskras door de stad. Als ik weer bij het hotel terug ben staan Mohammed en Layla me al op te wachten. Ze hebben ontdekt dat ik in mijn paspoort geen stempel van de politie heb, die is noodzakelijk voor de uitreis! Ze vertellen me gruwelijke verhalen over vliegtuig missen, opsluitingen en zo meer. Maar geen nood, er is een mouw aan te passen. Een vriend van hen is politieagent en hij is wel genegen om een geantedateerde stempel te fabriceren, 'No Problem!'.

(Ik wist trouwens af van die stempel, maar koppig als ik ben heb ik gewoon geweigerd die te gaan ophalen. Ik ben toch geen crimineel
die zich bij de politie moet melden? Zo voel ik het tenminste. )

Het voorstel van de receptie bevalt me wel, hoewel ik een fervent tegenstander van corruptie ben. Mohammed springt op zijn zwaar puffende bromfiets en gaat het paspoort naar een nabijgelegen politiepost wegbrengen. Een half uur later komt een jonge politieman het hotel binnen en overhandigt me al grijnzend en knipogend het alsnog afgestempelde paspoort. Ik betaal hem hiervoor fl 15 smeergeld. De receptie bedeel ik met een dikke fooi bij mijn vertrek.

Overal in de steden en dorpen zitten mannen en jongens langs de kant van de weg te nietsnutten. Ook de theehuizen zijn doorgaans goed gevuld met kaartende en bordspelende mannen. Er heerst veel werkloosheid in Egypte.

Miljoenen mannen werken als gastarbeider in het buitenland, met name in de Golf - staten. De staat Egypte kan het zo geïmporteerde kapitaal node missen. Daarnaast krijgt Egypte veel financiële steun van de VS, zolang het maar niet militair tegen Israel optrekt.

"Does he really speak German?"

's Avonds word ik aangesproken door een man die zijn Duits wil oefenen. Hij heeft dit in Osnabrück geleerd. Hij bracht het er heel goed vanaf, moet ik zeggen. Later verschijnt de gérant om me uit te vragen over het Duits van de man. Nu blijkt dat hij me expres heeft aangesproken om de hotelstaf te bewijzen dat hij goed Duits spreekt. Hij heeft namelijk als receptionist gesolliciteerd en zijn kennis van het Duits schijnt daarbij een zwaarwegende factor te zijn. Ik beveel hem aan, weer eens een goeie daad verricht. Water met dompelaar koken voor instant soep.

DAG 14

CAIRO : BAZAAR - ZWERFTOCHT DOOR STAD

Mijn laatste volle dag in Egypte. Ik heb geen echte plannen en loop wat doelloos rond door met name het oude gedeelte van de stad om nog eens de sfeer te proeven. Hier en daar zijn kermistoestellen op binnenplaatsen opgesteld. Ik fotografeer straatscènes zoals , kippenslachters, fezzenpersers en kooplui. Ouwehoer wat met de Koptische werksters die ik veel fooi geef. Schoenen laten poetsen: man trots, ik heb 5 zonen! Ik, nog trotser, ik heb 7 zonen, baas boven baas, ik zal hem leren. Hij verbaasd. Holland goed, trainer Ruud Krol ook goed. Die blijkt hier als bondscoach te werken. (Een half jaar later krijgt hij de zak van de nieuwe voorzitter van de voetbalbond). Luid claxonnerende bruiloftsstoet door de donkere straten, is traditie in oosterse landen. Tas inpakken en alvast de hoteltaxi voor morgen ochtend bestellen.

Ibn Tulun-moskee (Cairo)

De grootste moskee van Cairo, gebouwd om een leger in onder te brengen

De Arabieren vielen Egypte in 639 binnen en vestigden in 642 een militaire basis in Cairo, buiten het oude Romeinse fort en de bestaande nederzetting. Er kwamen al gauw immigranten uit Arabië en Cairo werd een bloeiende stad. Egypte werd van hieruit bestuurd door gouverneurs, benoemd door de Umayyad-kaliefen van Damascus. In 750 namen de Abbasiden het kalifaat over en maakten Bagdad tot hun hoofdstad.

In 868 werd de 33-jarige Turkse generaal Ahmad Ibn Tulun uit Bagdad gouverneur van Egypte. Hij ontpopte zich al snel als een onafhankelijk heerser en bouwde in Cairo een luxepaleis voor zichzelf. Het bevatte een met kwik gevuld bassin, waarin Ibn Tulun zich zou hebben laten dobberen op door slavinnen heen en weer geduwde kussens. Ook bouwde hij een moskee waar zijn hele leger in kon.

Tegenwoordig is van zijn grootse hoofdstad alleen de moskee nog over, nog altijd de grootste van Cairo, met een centrale binnenplaats van meer dan 2 ha en omgeven door massieve dubbele muren. In 1296 werd er een houten minbar, of kansel, aan toegevoegd door sultan Lagin, die uit dankbaarheid de moskee restaureerde nadat hij zich er voor vijanden had verborgen. Hij herbouwde ook de minaret, die aan de buitenkant een ongewone spiraaltrap had. Volgens een aardig verhaal zou die trap zijn bedacht door Ibn Tulun: die zou in een vergadering verveeld bezig zijn geweest een strook papier om zijn vinger te winden in plaats van zijn aandacht bij de besproken problemen te houden. Toen werd gevraagd wat hij deed, antwoordde hij snel dat hij zijn moskee ontwierp.

De moskee heeft na Ibn Tuluns dood in 884 nog honderden jaren dienst gedaan, maar in de 19e eeuw werd zij gebruikt als militair hospitaal en vervolgens als gevangenis. In 1918 werd met restauratie begonnen, evenals in 2004.

DAG 15

CAIRO - AMSTERDAM - ROERMOND

Zeven uur op. Acht uur taxi. Negen uur vliegveld. Ik geef de chauffeur mijn overtollige kleingeld, hij straalt. Lang wachten in overvolle hal, anderhalf uur vertraging. Niemand weet er het fijne van. Douane vormt geen probleem, een pak van mijn hart, de illegale stempel verricht wonderen. Ze moesten eens weten. Tegenwind in de lucht, de jet stream is ongunstig. Herrie in de cabine, per 1 januari is er algemeen rookverbod ingesteld. Verstokte rokers (allemaal achterin natuurlijk) maken het de stewardessen lastig. Ze bestoken hun met vragen en stekelige opmerkingen; dit is inderdaad geen stijl en verre van klantvriendelijk, zonder aankondiging een eenzijdig verbod uitvaardigen. Aankomst Schiphol om 17.00 uur. Een uur later de Intercity naar Maastricht. Overstappen in Eindhoven. Thuis om half negen 's avonds.

MEER INFO OVER DE NIJL

Een natuurschat

Als meesterstuk van het Afrikaanse waternet is deze rivier, de tweede ter wereld qua volume
na de Amazone, de belangrijkste natuurkundige en economische factor van dit gebied.

Deze enorme rivier, - de langste ter wereld (6.000 km) -, waarvan men in de Oudheid dacht
dat de goddelijke bron tussen de eilanden Elephantine en Philae lag,
loopt door drie uitgestrekte klimaatzones.

Deze vitale spil van het oosten van Afrika, ontspringt (althans de voornaamste tak) in het Victoriameer, in een gebied met een warm en vochtig klimaat, en stroomt ongeveer 3000 km door de woestijn zonder ooit droog te vallen. Stromend van zuid naar noord gaat de loop door verschillende meren en via watervallen. Vanaf het Mobutu - meer heet de rivier Bahr el Djebel ("bloem van de woestijn"), daarna, wanneer de wateren uit Soedan die door de Bahr el Ghazal ("rivier van de Gazellen") worden aangevoerd zich erbij voegen, Witte Nijl (Bahr el Abiad, "witte rivier") bij het verlaten van het Nomeer. Ter hoogte van Khartoem komt de zijrivier de Blauwe Nijl (Bahr el Azrak, "blauwe rivier"), die van het Tanameer (Ethiopië) komt, erin uit en stroomt de rivier door het woestijngebied van Nubië in het uiterste zuiden van Egypte, in de richting van Aswan. De Nijl loopt vervolgens door het hele land tot Cairo, in het Egyptische laagland, waar het mondingsgebied begint, dat uitwaaiert over de vroegere zeegolf die van Moquattam tot aan de heuvels van Abou Roach liep. Op deze hoogte stroomt de rivier te midden van het zwarte slib dat in de loop van de eeuwen is afgezet, en komt steeds dichter bij de Middellandse Zee, waar hij tenslotte in uitmondt. De Nijl is een kostbaar sieraad voor Egypte. Boeren, vissers, handelaren en toeristen haasten zich naar de oevers, die een waarachtige oase van koelte en groen vormen, een bron van leven en van voedsel. De oevers van de Nijl zijn dichtbegroeid. Er is een gevarieerde rijkdom aan struiken en planten (papyrus, palmbomen).

WETENSWAARDIGHEDEN
Voornaamste zijrivieren: Blauwe Nijl, Sobat en Atbara
Meren: Mobutumeer, Edwardmeer, Nassermeer en Victoriameer
Landen waar de Nijl door stroomt: Uganda, Kenya, Tanzania (Victoriameer), Soedan en Egypte

CIJFERS
Lengte 6671 km / Gemiddeld debiet 3000 m3/s / Stroomgebied 2.870.000 km2 / Oppervlakte van de delta 22.000 km2

De Nijl, god van de Oudheid

De beschaving van het oude Egypte was vast en zeker niet zo weelderig geweest
als deze niet tot bloei was gekomen op de oevers van de Nijl,
een waarachtige hoorn des overvloeds.
Deze edele rivier kijkt terug op zestig eeuwen geschiedenis.

De Nijl is altijd een dikke scheepvaartroute geweest. In de Oudheid werd hij gepersonifieerd door een naakte man die een schippersriem droeg. Egypte heeft alles aan de rivier to danken, zijn vruchtbaarheid zowel als zijn tegenspoed. Gedurende verscheidene duizenden jaren hebben de seizoengebonden hoogteverschillen van de Nijl het ritme van het leven van de Egyptenaren bepaald. Doordat hij ieder jaar in dezelfde periode in volume toenam en buiten de oevers trad, zette hij de vallei, die in een enorm meer veranderde, onder water. Zodra de waterstand lager werd, gingen de mensen over tot zaaien, op een land dat weer vruchtbaar was geworden door het slib en de lange rust tengevolge van het wassende water. Door de overvloedige oogsten kon het volk van voedsel worden voorzien en kreeg deze streek een reputatie van wonderbaarlijke vruchtbaarheid.

Sinds het begin van de 19e eeuw is deze natuurlijke gang van zaken helemaal op zijn kop gezet door de aanleg van stuwdammen, die tot gevolg hadden dat de natuurlijke hoogteverschillen vervangen werden door een gecontroleerde irrigatie. De grote Aswan - dam, die in 1971 in gebruik is genomen en het grootste gedeelte van de elektriciteit levert die door Egypte wordt gebruikt, veroorzaakt een ernstig ecologisch probleem: hij berooft de landstreek van het slib dat vroeger door de wateren werd aangevoerd. Tegenwoordig zorgen daartoe aangelegde kanalen voor de irrigatie van de bouwlanden. Dankzij het toerisme is de Nijl een van de grootste economische factoren geworden. Zolang de bezoekers in alle veiligheid konden reizen, kenden de oevers een snelle ontwikkeling die door de bevolking op prijs werd gesteld. Maar op dit moment worden, met de toename van het terrorisme dat verband houdt met het moslimfundamentalisme, de drijvende hotels massaal verlaten door de buitenlandse toeristen.

KLIMAAT
Warm en vochtig in het zuiden, een warm woestijnklimaat in het noorden.

BEZIENSWAARDIGHEDEN
Luxor, Aswan, de vallei van de Nijl

CAIRO II