|
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Met
de bus worden we naar het vliegveld gebracht. Met 2 verschillende Antonovs
(capaciteit 40 passagiers) vliegen we op 2.000 m hoogte dwars over de zuidkust van het
eiland naar de hoofdstad Havanna. Het zijn zeer luidruchtige machines
van Russische makelij: bagagerekken ontbreken, de stoelen zijn wrak en
versleten en het tocht in de cabine. Het is een propellervliegtuig, dat
spreekt vanzelf. De vlucht duurt 2 uur (afstand ongeveer 700 km) en het
uitzicht is hier en daar spectaculair vanwege de lage vluchthoogte.
Op het vliegveld van Havanna staan opvallend veel Tupolev's en Iljoesins geparkeerd, andere typen Russische vliegtuigen. Nog vóór de lunch bezoeken we een monumentaal kerkhof (waar ik in botsing kom met een fietser; wie verwacht die nou op een kerkhof?), het voormalige Koninklijke Paleis en het in mijn ogen stijlvolle Nationaal Monument. De avenues zijn breed hier, met veel fietsers en verder vanwege de brandstofschaarste weinig gemotoriseerd verkeer. |
|
(Klik op een thumbnail voor een grotere foto) |
|||
 |
 |
 |
 |
Parlement |
Modern hotel |
Castillo El Morro |
Galerij |
|
|
|
Castillo de la Real Fuerza (Havana, Cuba)Verdedigingsfort, dat een eerder, door piraten verwoest fort verving
"[..] onze
Giraldilla is vrouwelijk en heeft een diepgaande relatie met de
nabije zee." In de 16e eeuw was het door de Spanjaarden beheerste Cuba het centrum van de Cariben, dat door piraten, avonturiers en buitenlandse indringers werden geteisterd. De stad Havana werd meerdere malen aangevallen. In 1555 werd het Fuerza Vieja (het oude fort, of letterlijk de 'oude macht') verwoest door een Franse piratenbende onder leiding van Jacques de Sores. Koning Philip II van Spanje gaf opdracht tot de bouw van een nieuw fort op een meer strategische plek (het oude fort stond iets te ver van de haven). De werkzaamheden gingen in 1558 van start. Nog voor het fort half af was, werd het geplaagd door geweld en bloedvergieten. Het land dat voor het fort was geannexeerd was privéterrein, en de eigenaren waren begrijpelijkerwijs woedend. Daar kwam nog bij dat de architect, de ingenieur en de Cubaanse gouverneur voortdurend in de clinch lagen. Het duurde bijna twintig jaar voordat het Castillo de la Real Fuerza met inzet van zware slavenarbeid was voltooid. Ondanks alle tijd en geld die erin waren gestoken, bleek het fort toen het eenmaal klaar was ongeschikt volgens het leger en stond het nog te ver van de haven. In de decennia daarna was het de residentie van de opeenvolgende Spaanse gouverneurs van Cuba. Vandaag de dag is het een nationaal monument en wordt het, net als veel andere gebouwen in het oude Havana, beschermd door Unesco. Na de machtsgreep van Fidel Castro in 1959 was het enkele jaren de zetel van de revolutionairen. Daarna deed het dienst als museum. Het bekendste element is de 17e-eeuwse bronzen vrouwenfiguur op een van de torens: La Giraldilla, die nu het symbool van de stad Havana is. (Het origineel staat in het stedelijk museum; het beeld op de toren is een replica.) Het Castillo de la Real Fuerza is het oudste bewaard gebleven stenen fort op het Amerikaanse continent. |
We lunchen temidden van tropische vegetatie aan de kust; er wordt nota bene biefstuk geserveerd. Verderop is een steelband aan het oefenen. Op eigen houtje bezichtig ik Oud- Havana: het Capitool, de grote Kathedraal, verscheidene matige musea, de Plaza de Armas, de kroeg waar Ernest Hemingway zich placht te ontspannen (tjokvol nieuwsgierige toeristen, niet normaal meer, ik ga er niet eens naar binnen) en karakteristieke straatjes. Interessant is de Malecon, de boulevard langs de kust. Strand is hier nauwelijks. Daar houden zich veel interessante typen op, onder meer mooie (en heel jonge) prostituees die heel vrolijk zijn. Hier en daar zijn schuchtere pogingen ondernomen om iets te restaureren of gewoon maar te onderhouden. De hele stad maakt een enorm vervallen indruk. Je kunt zien dat ze eens heel mooi moet zijn geweest. We bezoeken ook nog het fort Real Fuerza aan de haveningang.
Slide show van Havanna
(Klik op een thumbnail voor een grotere foto) |
|||
 |
 |
 |
 |
Militair Museum |
Brandweerkazerne |
Kathedraal |
Parlement |
|
HAVANNA, OOIT SODOM EN GOMORRA |
Halverwege de vorige eeuw was Havanna een waar lusthof voor rijke Amerikanen. Hotels waren steevast volgeboekt, de casino's beleefden gouden tijden en de nachtclubs zaten stampvol. De revolutie van Fidel Castro en de zijnen maakten daar een einde aan. Een halve eeuw later, nu dus, zijn alleen de talrijke vintage cars nog echt Amerikaans en hebben al die opzichtige hotels en casino's een behoorlijke onderhoudsbeurt nodig. Maar Havanna leeft en bruist. Op straat , in de parken, op de stranden en de salsabars is het Latijnse levensgevoel overal tastbaar aanwezig. Niet voor niets werd de schrijver Ernest Hemingway hierdoor sterk aangetrokken, hij leefde immers graag intens. Je kunt er nog steeds zijn favoriete bars La Bodeguita ern El Floridita bezoeken. |
INFO IN HET DUITS:
Havanna, Die Altstadt
|
Ik
heb weer een enorme kamer in hotel Comodore toegewezen gekregen! Ik heb
de beschikking over zowel een aparte zitkamer (met kalfsleer beklede zithoek),
als een aparte kleedkamer! Het hotel stamt uit de tijd van de dictator Batista,
begin jaren vijftig. Hier kwamen rijke Amerikanen (vooral
vakbondsbonzen en maffiosi) zich al hoererend en gokkend ontspannen. Nog even
de lakmoesproef doen: jawel, alle lampen en de douchekop werken perfect!
‘s Avonds warm buffet met rijk assortiment, het kan niet op hier.
|
|
Miss - verkiezingBuiten vindt een of andere Miss Comodore verkiezing plaats die ik vanaf mijn hotelbalkon gadesla. Feeërieke verlichting in welige begroeide palmentuin, een en al samba- en rumba - ritmen. Er zijn 5 kandidaten. "Alicia from Holland" strijkt de eer op. Zij zit in onze groep; ik ken haar als "Lies uit Purmerend'. Ik zelf vind de kandidaten uit Vera Cruz, Mexico (Rosita), Cartagena, Venezuela (Clarissa), Matanzas, Cuba (Juanita) en Guadeloupe (Maria) veel aantrekkelijker. Maar ja. Lies is blond en dat is een stuk aantrekkelijker in deze contreien. Een deel van de groep is met de reisleiding naar een Cubaanse fiësta / cabaret in een ander hotel. Vier jonge kerels huren een taxi en gaan op avontuur uit in de donkere sloppen van de stad. Eén van hen heeft een adres van een subversieveling. Ik ben benieuwd hoe dit afloopt. (Ze hebben de dissident niet kunnen traceren. Volgens buren was hij met een bootje gevlucht naar de States.) Ikzelf blijf de hele avond op mijn kamer en realiseer me dat 140 km noordelijker bij Key West het Noord - Amerikaanse continent begint. De staat Florida ligt het dichtst bij. Dat is een toevluchtsoord geworden van honderdduizenden Cubaanse vluchtelingen. De hoofdstad Miami is dan ook voor een groot deel Spaanstalig en wordt alom in Amerika Little Havanna genoemd. Ook in politiek opzicht heeft de Cubaanse minderheid daar inmiddels behoorlijk wat invloed verworven. |
Cuba: Oud Havana(Unesco sinds 1982)Een race tegen de tijd I Havana ontwikkelde zich zo'n 500 jaar geleden als de belangrijkste doorvoerhaven in het Caribisch gebied; het was een tussenstop voor de Spaanse schepen die vanuit Sevilla en Cádiz naar de Zuid-Amerikaanse kolonies voeren. De stad ontwikkelde zich tot het centrum van de Spaanse militaire, politieke en zakelijke macht in dit gebied. Rijkdom en prestige werden uitgedrukt in paleizen, kerken en woonhuizen van de gegoede burgerij. Het centrum van Havana staat vol met panden in de Moorse mudejar-stijl. In de loop der tijd heeft het unieke erfgoed erg geleden en veel panden waren letterlijk uitgewoond. Unesco knapt nu huis voor huis op en zet het in de verf. Het resultaat is verbluffend mooi, maar het blijft een race tegen de tijd. |
Real Fabricas de Tabaco Partagas (Havana)Levert kwaliteitssigaren sinds 1845 Tabak wordt op Cuba al sinds 1580 op commerciële basis verbouwd. Tegen 1700 was tabak het belangrijkste exportproduct van het land. Real Fabricas de Tabaco Partagas (Koninklijke Tabaksfabriek Partagas) in Havana is een van de grootste en oudste Cubaanse sigarenfabrieken en wordt geëxploiteerd door Habanos SA, een tabaksfirma die staatseigendom is. De fabriek werd in 1845 opgericht door de Spanjaard Jaime Partagas Ravelo, die veel tabaksplantages in de streek Vuelta Abajo in de provincie Pinar del Rio bezat. Hij voorzag de Europese en Aziatische elite van sigaren. Het genot van de havanasigaar was destijds het gespreksonderwerp onder liefhebbers. Het gebouw is doortrokken van de geur van tabak. Binnen werken vierhonderd mensen aan het meer dan tachtig stadia tellende productieproces van het sorteren van de bladeren en het handmatig rollen tot het inpakken in de cederhouten dozen. Een bekwaam raboquero (sigarenroller) kan (gezeten op een bank, terwijl hij of zij tussentijds regelmatig een sigaar opsteekt) meer dan honderd sigaren per dag rollen. Men beweert dat Partagas Ravelo de nog steeds levendige traditie begon waarbij een 'lector' vooraan in de centrale werkruimte aan een lessenaar zit en voorleest uit de lokale krant of een boek. In de jaren ‘80 van de 19e-eeuw zorgde dichter, schrijver en vrijheidsstrijder Jose Marti ervoor dat de arbeiders anti-Spaanse propaganda kregen voorgelezen, om hen te stimuleren zich aan sluiten bij de vrijheidsbeweging die hij leidde. De fabriek werd een private onderneming en was tegen 1958 de op een na grootste exporteur van Cubaanse sigaren. Na de Cubaanse revolutie van 1959 werd de tabaksindustrie genationaliseerd. De fabriek kreeg toen een nieuwe naam: de Francisco Perez German. |
(Klik op een thumbnail voor een grotere foto) |
|||
 |
 |
 |
 |
Grote delen van de stad verkeren in verregaande staat van verval |
|||
Vandaag hebben we een dagexcursie. Maar de bus blijkt stuk, volgens onze
gidsen tenminste. Grote consternatie alom. Later blijkt dit een grapje te
zijn. Het is vandaag namelijk 28 december, het feest van Onnozele Kinderen.
Dit wordt in Spaanstalige landen gevierd als ware het 1 april. Wij
westerlingen tuinen er dus allemaal in. Ik help een vrouw met het wisselen van
de batterijen van haar camera, daarna blijkt haar apparaat helemaal niet meer
te werken. Met schaamrood op de kaken leg ik haar uit dat het toestel al
eerder kapot moet zijn geweest en dat haar batterijen helemaal niet leeg
waren. Ik weet niet of dat klopt, ik hoop het....
De reis voert ons door een landstreek met veel plantages van sisal en vooral tabak. Dit is de sigarenstreek van Matanzas. Onderweg zien we steeds weer billboards en aanplakbiljetten van revolutionaire strekking. Zo te zien leeft Che Guevara hier nog. De boeren zijn arm, maar niet haveloos. Ze hebben een houding die ondanks alles trots uitstraalt, tenminste zo zie ik het. Onderweg landelijke taferelen met varkenskotten, loslopend vee op straat, haveloze kindertjes met grote ogen, loom voortsjokkende ossenspannen en grote tabaksdrogerijen.
(Klik op een thumbnail voor een grotere foto) |
|||
 |
 |
 |
 |
Landelijke taferelen in de Vinales - streek |
|||
De Viñalesvallei is erg mooi; zij bestaat uit een vlakte met geïsoleerde zandstenen bergen. In een ervan ligt een grot, de zogenaamde Indian Caves; daar varen we met een wankel bootje over een onderaardse rivier. Op de rotswanden zijn "prehistorische" murales (muurschilderingen) aangebracht, maar ze stammen uit de jaren '50! Lunch in een Creools restaurantje. Ik sla die schranspartij maar weer eens over. Sommige reisgenoten kunnen begrip voor mijn standpunt opbrengen en balen ook van die onnodige overdaad. Terwijl iedereen een siësta houdt, maak ik een ommetje door de communale velden in dit karstgebied (bergen met veel poreuze krijtrotsen). Er is weinig mechanisatie hier, dus landarbeiders en dierlijke trekkracht (paarden, maar ook ossen!) blijven nodig. Cuba heeft dan ook niet veel werklozen. Ik word verrast door een truck vol met jonge pioniers die zingend naar de akkers trekken. Wat een arbeidsethos….
VINALESVALLEI & GROT VAN SANTO TOMASPINAR DEL RIO De Viñalesvallei is een vruchtbare vallei met opvallende, kegelvormige kalksteenheuvels, die mogotes worden genoemd. Soortgelijke heuvels bevinden zich bij Guilin in Zuid-China. Ze zijn dicht begroeid en zitten vol grotten gevormd door ondergrondse rivieren. De grot van Santo Tomas is de op een na langste grot in Cuba, met ondergrondse gangen op zeven niveaus. De ingang is op sommige plekken 20 m breed. In de nabijgelegen Cueva del Indio, waar vroeger inheemse stammen woonden, kunt u een boottocht maken over een ondergrondse rivier. De ronde toppen en bijna loodrechte hellingen van de mogotes zijn gevormd door erosie tijdens de Jura. Veel plantensoorten zijn uniek, zoals de zeldzame kurkpalm die beschouwd wordt als levend fossiel. Op de Dos Hermanosmogote bevindt zich een van de grootste buitenschilderingen ter wereld, de Muurschildering van de prehistorie. De Vinalesvallei, ook bekend vanwege zijn tabak, ligt zo'n 180 km ten westen van Havana. |
 |
 |
Achter een rotsblok met een frisse lig ik ‘aqua mineral' in het gras nog een half uurtje te nietsen. De plek hier heet trouwens Pinar del Rio. Door het avondrood rijden we terug naar Havanna; we koersen op een regenboog af die zich steeds verder verwijdert. We houden er de vaart in, want we moeten op tijd komen voor het diner. Ba, alweer eten. Dat wordt te gek hier. Onze gidsen krijgen het zwaar te verduren. In de bus moeten zij voortdurend kritische vragen over het socialistische systeem beantwoorden. Ze houden zich kranig op de vlakte, dat moet gezegd zijn. Met de mond belijden ze nog de idealen van ‘El Lider Maximo (Fidel)’ of ook wel "El Jefe", maar hun ogen spreken een duidelijk een andere taal.
INFO IN HET DUITS:
Valle de Vinales, Wo die Havanna wächstKnapp 200 Kilometer südwestlich von Havanna, in der Provinz Pinar del Rio, liegt das "Valle de Vinales". Für viele die schönste Landschaft Cubas, auf jeden Fall die eigentümlichste. Neben Mais, Bohnen und den kartoffel-ähnlichen Malangas wird hier vor allem Tabak angebaut. Heute schlummern die Berge wie träge Riesentiere im Tal. Elefantenrücken nennen die Einheimischen die mogotes auch. Bizarre Kalksteinkegel, mogotes, ragen aus der Ebene. Die stark bewachsenen Felsen waren einst die Säulen eines gewaltigen Höhlensystems, das sich vor 160 Millionen Jahren ausgeformt hatte. Im Lauf der Jahrtausende stürzten die meisten Höhlen auf Grund der starken Kalksteinverwitterung ein. Heute schlummern die Berge wie träge Riesentiere im Tal. Elefantenrücken nennen die Einheimischen die mogotes auch. Das Valle de Vinales ist Bauernland. Neben Mais, Bohnen und den kartoffel-ähnlichen Malangas wird hier vor allem Tabak angebaut. Es soll der beste Tabak der Welt sein, der hier wächst. Im Gegensatz zu anderen tropischen Pflanzen benötigt Tabak eine fast grenzenlose Zuwendung. Ein kubanisches Sprichwort sagt, "Tabak kannst du nicht einfach pflanzen, den musst du heiraten". Seit dem 18. Jahrhundert werden Zigarren in Fabriken hergestellt. Dabei wird den Arbeiterinnen und Arbeitern vorgelesen. Vormittags aus der Tageszeitung und nachmittags aus Romanen. Marken wie "Montecristo" oder "Romeo und Julia" haben ihren Namen aus dieser Tradition. Eine echte Havanna ist reine Handarbeit von der Aussaat bis zur Auslieferung sind fast 100 Arbeitsgänge notwendig. Der filmische Ausflug in das "Valle de Vinales" zeigt die Mühe der Tabakbauern ebenso wie die Arbeit in der Tabakfabrik und er zeigt ein Tal in dem die Menschen noch mit der Natur leben und nicht gegen sie. Daten & Fakten Kulturdenkmal: Tabakanbau, Kalksteinlandschaft UNESCO-Ernennung: 1999 1717 Spanien sichert sich durch ein Dekret das Monopol für den Tabakhandel auf Kuba, Gründung der Handelszentrale in Havanna (factoria general), Bau der ersten Zigarrenfabriken 1817 Aufhebung des Handelsmonopols 1822 Bau des heute ältesten Hauses in Vinales (nach einem Weinberg benannt: span. vina) 1920 Entdeckung der Cueva del India / Flora und Fauna: Anbau von Mais, Bohnen, Malangas, Tabak Kalksteinhügel (Mogotes) prägen das Landschaftsbild. Sie sind Überreste eines vor 160mio. Jahren entstandenen, später eingestürzten Höhlensystems |
(Klik op een thumbnail voor een grotere foto) |
|||
 |
 |
 |
 |
De Vinales - vallei is landschappelijk gezien heel mooi |
|||
FOTOCOLLAGE 1: HAVANNA
(Klik op het miniatuur voor een vergroting)
Havana, hoofdstad en
belangrijkste industriestad van het land, ligt aan zee, in het noordwesten van
Cuba. Door zijn ligging aan de Straat van Florida, de toegang tot de Golf van
Mexico, geniet de stad van een buitengewone mooie locatie en hangt zijn
ontwikkeling nauw samen met die van de zeehandel. Naast symbool van de Cubaanse
revolutie is Havana ook een oude stad van de Nieuwe Wereld, een stad met grote
verschillen tussen de oude wijken en de moderne, volgens Amerikaans voorbeeld,
gebouwde wolkenkrabbers. De stad is volgens een dambordstructuur gebouwd aan
weerszijden van de monding van een kustrivier.
CIJFERS
Bevolking van Havana: 2,1 miljoen inwoners (1/5 van de bevolking van bet eiland)
Afstand tot Florida (VS.): 180 kin, Afstand tot Santiago (2e stad van Cuba): 969
km
Levensverwachting: 76 jaar
WETENSWAARDIGHEDEN
Hoofdstad van Cuba
Hoofdstad van de Ciudad (provincie) de la Habana
Op 180 km afstand van Florida (VS.)
Munteenheid: Cubaanse peso / Taal: Spaans
Godsdiensten: katholicisme, santería (voodoo-cultus)
Oude wijk opgenomen op de monumentenlijst van de Unesco
Internationale luchthaven: José Marti
Zo schitterend als de blauwe tinten van het water zijn, zo jammer is het dat er
geen zandstranden zijn, maar dankzij de Malecón, de boulevard die langs de kust
loopt, kunnen de inwoners toch van de tropische zee genieten. De achter de rede
gelegen stad wordt opgevrolijkt door palmen en zelfs door amandelbomen, die
langs de brede avenues staan. Voor de revolutie was Havana het walhalla van de
goklust en de prostitutie van het Caribisch gebied, maar nu is het een vredige
en zorgeloze stad.
Een juweel van koloniale
kunst
Er zijn nog volop sporen van het koloniale verleden te vinden in deze stad,
die
in de 16e eeuw door de Spanjaarden werd gebouwd.
BEZIENSWAARDIGHEDEN
De oude wijk van de stad, het plein voor de kathedraal (en de kathedraal zelf),
het Exercitieplein, het stadhuis, het Prado (Avenida Marti), de Bodeguita del
Medio (kroeg waar Ernest Hemingway vaak kwam), de Malecón (boulevard langs de
zee), het Castillo del Morro, paleizen van de markies van Arcos en de graven
Bayona. Christoffel Columbus begraafplaats.
BRONNEN VAN INKOMSTEN
Belangrijkste haven en luchthaven. Gevarieerde industrie: cement,
raffinaderijen, consumptieartikelen. Bestuurlijk en cultureel centrum van het
land; het eiland leeft van de teelt van citrusvruchten, tabak en suikerriet, van
de visserij en van het toerisme; winning van nikkel; runderteelt, elektriciteit.
Nadat Christoffel Columbus Cuba in 1492 ontdekt heeft, wordt het land door de
Spanjaarden veroverd (Diego Velazquez) tussen 1511 en 1513. Net als elders
moorden de conquistadores systematisch de lokale bevolking uit. In 1514 worden
de eerste militaire steunpunten gevestigd en kan het eiland als springplank
dienen voor het Zuidamerikaanse avontuur (Mexico en Peru). Havana, gesticht in
1519, heeft een strategische ligging en kan daardoor als tussenhaven voor de
Spaanse vloot dienen en de Straat van Florida en de toegang tot de Caribische
Zee controleren.
In de 16e eeuw wordt de stad herhaaldelijk aangevallen door Engelse piraten en
Franse kapers, die het gemunt hebben op de ladingen goud van de boten die uit
Mexico komen. Op bevel van Filips II bouwen de Spanjaarden vestingwerken om de
stad (1589), die vanaf dat moment het belangrijkste steunpunt van de Spaanse
zeemacht in Amerika wordt. De handel in goud, zilver, smaragd, maar ook in
slaven uit Afrika loops via Havana. Na enige tijd in handen van de Engelsen te
zijn geweest (1762- 1763), die de haven openstellen voor de wereldhandel,
ontwikkelt de stad zich snel, om in de 19e eeuw uit te groeien tot een
handelscentrum van de eerste orde. De bevolking neemt steeds verder toe. In 1730
heeft Havana 30.000 inwoners, in 1898 zijn dat er al 250.000. Tegenwoordig woont
er een vijfde deel van de totale bevolking van Cuba.
KLIMAAT
Het kwik daalt nooit onder de 10° C; de gemiddelde temperatuur in Havana
schommelt tussen de 21-28° C. De temperatuur van het zeewater bedraagt 's
winters 26-27° C en 's zomers 28-30° C.
Het Caribisch gebied, en dus ook Cuba, wordt regelmatig
getroffen door krachtige orkanen.
Zeer de moeite waard zijn de voorgevels van de huizen in Spaans - Amerikaanse
stijl
in de oude wijken. De stad werd in de 16e eeuw door de Spanjaarden
gebouwd.
FOTOCOLLAGE 2: HAVANNA
(Klik op het miniatuur voor een vergroting)
HAVANNA 
